Haham Hayım Nahum’un Osmanlının Yıkılışı, Lozan ve Cumhuriyetin Kuruluşundaki Etkileri

Hayim Nahum efendi Lozan müzakereleri esnasında büyük bir katkısı olan, HayımNahum 1918'de Sadrazam Ahmed İzzet Paşa tarafından Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildi. 1917'den beri kesilmiş olan ilişkilerin canlandırılması gerekmekteydi. Temaslarına Avrupa'dan başlayan Nahum gerekli ülkelerin giriş vizesi vermemesi üzerine görevini tamamlayamadı.

Nahum 1919'da, Amerika Birleşik Devletleri'nin eski İstanbul büyükelçisi Henry Morgenthau'yla görüşmek üzere Avrupa'ya gitti. Konu Türkiye'nin geleceğiydi. Seyahatinde yeni devletin sınırları, Kemalistlerin fikirleri hakkında sayısız temaslarda bulundu, basın toplantıları düzenledi. Fransız basınında röportajları yayımlandı. Nahum ayrıca Fransa ile Türk milliyetçi hareketi arasında yapılabilecek bir antlaşmayı muhtelif defalar dile getirdi.
Görevinden istifa ettiği 1919'dan Kahire başhahamı seçildiği 1926'ya kadar Paris'te oturan Nahum, bu dönemde de siyasetle ilgilendi. Özellikle Fransız basınında kurulmakta olan Türkiye Cumhuriyeti ve Kemalist akımla ilgili demeç ve röportajları yayımlandı. 1922'de Cumhuriyet'in ilanından önce yeni bir kampanyayla büyük güçlerin Ankara hükümetiyle barış anlaşmaları imzalamaları için çaba gösterdi. Kemalistlerin propagandasını yaptı. 1923'te Türk heyetinde yer alarak Lozan Barış Konferansı'na katıldı. Bu hizmetinden ötürü Türk hükümeti tarafından Efendi unvanı verilerek ödüllendirildi.
Lozan'dan sonra Hayim Nahum Türkiye'den ayrılmış, Mısır'a yerleşmiş, o ülkenin hahambaşısı olmuştur. Meşhur diktatör Abdünnasır'ın danışmanlığını, akıl hocalığını yaptığı da iddia edilir. Nahum, Lozan'dan sonra Türkiye'de niçin kalmamıştır?Neden çekiniyordu? Merhume Münevver Ayaşlı Hanımefendi'den, Nahum'un şöyle söylemiştir; “Türklere öyle işler ettim ki; Türkiye’de kalmam imkansızdı.”

HAYM NAHUM; LOZAN SÜRECİNDE, LORD CURZON'A "Siz Türkiyenin mülki tamamiyetini kabul edin, ben onlara İslamiyeti ve İslam temsilciliklerini (Hilafeti) ayaklar altında çiğnetmeyi taahhüt ediyorum." demiştir. (Yakın Tarih Ansiklopedisi 3.Cilt S:62)

Bu konuşmayı, Lozan'ın ikinci safhası yani İzmir İktisat Kongresinde M. Kamal Paşa ile görüştükten ve Hilafet konusunda teminat aldıktan sonra bu teminatı Lord Curson'a vermiştir.

HAYIM NAHUM PLANI: O plan kısaca şöyledir; "Türkleri ortadan kaldırmadan Vaat edilmiş topraklara sahip olmamız mümkün değildir. Ama Türkleri de ortadan kaldırmak imkansız gibi. Madem Türkleri ortadan kaldıramıyoruz, o halde onları yumuşak lokma haline getirmeliyiz. Mesela: çevrelerinde sorunlu bölgeler icat etmeli, hak ettikleri bölgelerin çözümünü ileri tarihlere ertelemeli, bir belirsizlik oluşturmalıyız. Böylece Türkler habire meşgul olmalı ve kendi dertlerine düşmeliler.”

Yazıyı Sosyal Medya'da Paylaş!

0 Yorum

Köşe Yazısına Yorum Yazın